Đây là một câu chuyện nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, kể về hành trình của cậu bé Nikolai đi tìm câu trả lời cho ba câu hỏi lớn trong cuộc sống: khi nào là thời điểm quan trọng nhất, ai là người quan trọng nhất và điều gì là việc đúng đắn nhất cần làm. Thông qua những cuộc trò chuyện, những trải nghiệm rất đời thường và một biến cố bất ngờ, câu chuyện dẫn người đọc đến một thông điệp giản dị mà ý nghĩa: hãy sống trọn vẹn với hiện tại, quan tâm đến người đang ở bên mình và luôn chọn làm điều tốt. Cuốn sách mở ra những suy ngẫm lớn lao bằng một câu chuyện nhỏ, gần gũi và dễ chạm tới trái tim người đọc.
Cuốn sách kể một câu chuyện nhỏ nhưng chứa đựng những câu hỏi rất lớn về cách con người nên sống. Nhân vật chính là một cậu bé tên Nikolai, một cậu bé hiền lành và luôn mong muốn trở thành người tốt. Tuy nhiên, Nikolai thường cảm thấy bối rối vì không phải lúc nào cậu cũng biết mình nên hành động thế nào cho đúng. Cậu tâm sự với bạn bè rằng cậu muốn làm điều tốt, nhưng lại không chắc đâu mới là cách đúng đắn nhất.
Nikolai tin rằng nếu tìm được lời giải cho ba câu hỏi quan trọng, cậu sẽ luôn biết mình phải làm gì. Ba câu hỏi đó là:
Khi nào là thời điểm tốt nhất để làm một việc?
Ai là người quan trọng nhất?
Điều gì là việc đúng đắn nhất cần làm?
Những người bạn của Nikolai đều rất quan tâm và muốn giúp cậu. Mỗi người đưa ra câu trả lời dựa trên cách nhìn của riêng mình. Sonya, con diệc, cho rằng để biết thời điểm tốt nhất thì cần phải lên kế hoạch trước và nghĩ xa hơn. Gogol, chú khỉ lúc nào cũng tò mò và ham vui, lại nói rằng chỉ cần quan sát kỹ và chú ý xung quanh thì sẽ biết khi nào nên làm việc gì. Pushkin, chú chó, thì cho rằng không ai có thể tự mình để ý mọi thứ, mà cần có cả “bầy đàn” hỗ trợ và cùng nhau quyết định.
Khi sang câu hỏi thứ hai – ai là người quan trọng nhất – mỗi người bạn lại có một câu trả lời khác. Sonya cho rằng những ai gần với bầu trời, cao cả và thanh cao là quan trọng nhất. Gogol nghĩ những người có khả năng chữa lành, giúp người khác vượt qua đau đớn mới là quan trọng. Pushkin thì tin rằng những ai đặt ra luật lệ và có quyền lực là người quan trọng nhất.
Đến câu hỏi thứ ba – điều gì là việc đúng đắn nhất – câu trả lời lại càng khác nhau. Với Sonya, đó là được bay lượn tự do. Với Gogol, đó là vui chơi và tận hưởng cuộc sống. Còn Pushkin thì cho rằng chiến đấu và bảo vệ lãnh thổ là điều cần làm.
Nikolai lắng nghe tất cả, nhưng cậu cảm thấy những câu trả lời ấy vẫn chưa thật sự thỏa đáng. Cậu biết bạn bè mình đều có ý tốt, nhưng mỗi câu trả lời dường như chỉ phản ánh điều quan trọng với chính người nói ra. Sau một hồi suy nghĩ, Nikolai nảy ra ý định tìm đến Leo, con rùa già, người sống một mình trên núi cao và đã trải qua rất nhiều năm tháng. Cậu tin rằng một người từng trải như Leo chắc chắn sẽ biết câu trả lời.
Nikolai vượt đường xa lên núi để gặp Leo. Khi đến nơi, cậu thấy con rùa già đang vất vả đào đất làm vườn. Nikolai hỏi Leo ba câu hỏi của mình, nhưng Leo chỉ mỉm cười và tiếp tục đào đất, không trả lời. Thấy rùa già mệt nhọc, Nikolai chủ động xin giúp. Cậu cầm xẻng và đào đất thay Leo cho đến khi luống vườn hoàn thành.
Ngay lúc đó, một cơn bão lớn kéo đến. Gió thổi mạnh, mưa trút xuống dữ dội. Khi hai người đang tìm chỗ trú, Nikolai nghe thấy tiếng kêu cứu. Cậu chạy xuống con đường mòn và phát hiện một con gấu trúc bị thương do cây đổ, không thể di chuyển. Nikolai cẩn thận bế gấu trúc vào nhà của Leo và dùng tre làm nẹp cố định chân cho cô.
Giữa cơn bão, gấu trúc tỉnh lại và hoảng hốt hỏi con mình đang ở đâu. Không chần chừ, Nikolai lao ra ngoài mưa gió, chạy sâu vào rừng. Cuối cùng, cậu tìm thấy gấu trúc con đang run rẩy vì lạnh và sợ hãi. Nikolai bế nó về, lau khô, sưởi ấm rồi đặt vào vòng tay mẹ. Cả hai mẹ con đều an toàn.
Sáng hôm sau, bão tan, trời trong và yên bình trở lại. Gấu trúc cảm ơn Nikolai vì đã cứu mình và con. Bạn bè của Nikolai cũng đến thăm và vui mừng khi thấy mọi người đều ổn. Nikolai cảm thấy rất thanh thản và hạnh phúc, nhưng cậu vẫn băn khoăn vì nghĩ rằng mình chưa nhận được câu trả lời cho ba câu hỏi.
Lúc đó, Leo mới nhẹ nhàng nói rằng câu trả lời đã ở ngay trong những gì Nikolai vừa trải qua. Nếu hôm trước Nikolai không ở lại giúp đào vườn, cậu đã không nghe thấy tiếng kêu cứu của gấu trúc. Vì vậy, thời điểm quan trọng nhất chính là lúc cậu đang đào vườn. Người quan trọng nhất khi đó là Leo, và việc đúng đắn nhất là giúp ông.
Sau đó, khi gặp gấu trúc bị thương, thời điểm quan trọng nhất là lúc Nikolai chăm sóc cô và cứu đứa con của cô. Người quan trọng nhất lúc ấy chính là hai mẹ con gấu trúc, và việc đúng đắn nhất là bảo vệ, giúp họ được an toàn.
Leo kết luận rằng chỉ có một thời điểm quan trọng, đó là bây giờ. Người quan trọng nhất luôn là người đang ở bên cạnh ta, và việc quan trọng nhất là làm điều tốt cho người ấy. Đó chính là lý do con người tồn tại trên đời.
Câu chuyện khép lại nhẹ nhàng nhưng để lại nhiều suy ngẫm. Thông qua hành trình của Nikolai, cuốn sách cho thấy rằng những câu hỏi lớn trong cuộc sống không phải lúc nào cũng có đáp án sẵn từ người khác, mà được trả lời bằng chính trải nghiệm, hành động và lòng tốt của mỗi người trong từng khoảnh khắc. Đây là một câu chuyện giản dị, dễ đọc, nhưng đủ sâu sắc để khiến người đọc, dù là trẻ em hay người lớn, phải dừng lại và nghĩ về cách mình đang sống mỗi ngày.
Dưới đây là bản gốc tiếng Anh được thể hiện bởi giọng đọc của Meryl Streep.
Gợi ý tương tác sau khi đọc
Sau khi đọc xong câu chuyện, phụ huynh có thể cùng con trò chuyện và thực hiện vài hoạt động đơn giản để giúp con ghi nhớ nội dung và hiểu ý nghĩa sâu xa hơn. Hãy hỏi con: “Trong câu chuyện, khi nào là thời điểm quan trọng nhất?”, “Ai là người quan trọng nhất với Nikolai trong từng lúc?” và “Con nghĩ vì sao giúp người khác lại là việc đúng đắn?”. Cha mẹ cũng có thể cùng con đóng vai, tưởng tượng một tình huống trong đời sống hằng ngày (như giúp bạn, giúp người thân) và hỏi con sẽ làm gì “ngay lúc này”. Ngoài ra, hãy khuyến khích con kể lại câu chuyện theo cách của mình hoặc vẽ một bức tranh về khoảnh khắc con thích nhất, để thông điệp sống tốt với hiện tại và quan tâm đến người bên cạnh được khắc sâu một cách tự nhiên.