Đây là câu chuyện kể về cuộc đời và hành trình dấn thân của Jane Addams, một người phụ nữ giàu có nhưng đã chọn sống giữa khu phố nghèo nhất Chicago để giúp đỡ những con người khốn khó. Từ ước mơ thời thơ ấu, Jane đã xây dựng Hull House – ngôi nhà luôn rộng mở, nơi người nghèo được học tập, làm việc và vươn lên bằng chính khả năng của mình. Câu chuyện không chỉ thuật lại quá trình hình thành một trung tâm cộng đồng đầu tiên ở Mỹ, mà còn truyền tải ý nghĩa sâu sắc về lòng nhân ái, trách nhiệm xã hội và niềm tin rằng mỗi cá nhân, bằng hành động bền bỉ và chân thành, đều có thể góp phần làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn.
Cuốn sách kể lại cuộc đời và hành trình đầy cảm hứng của Jane Addams, một người phụ nữ giàu lòng nhân ái đã làm thay đổi cách xã hội nhìn nhận và giúp đỡ những người nghèo khổ ở Mỹ vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.
Câu chuyện mở ra bằng hình ảnh một ngôi nhà nằm trên con phố đông đúc, luôn rộng mở cửa chào đón mọi người. Đó chính là Hull House, nơi gắn liền với tên tuổi của Jane Addams. Năm 1889, khi nhiều người ngạc nhiên vì quyết định của mình, Jane – một phụ nữ trẻ, giàu có – đã chuyển đến sống trong một ngôi nhà đẹp ở Chicago, nhưng lại nằm giữa khu phố nghèo nàn, bẩn thỉu và đông đúc nhất thành phố. Thay vì chọn một khu giàu sang, bà cố ý sống giữa những con người khốn khó nhất.
Quyết định ấy không phải là bộc phát. Từ khi mới sáu tuổi, trong một chuyến đi cùng cha, Jane đã nhận ra rằng không phải ai cũng sống đủ đầy như gia đình mình. Hình ảnh những ngôi nhà tồi tàn và cuộc sống cơ cực của người nghèo khiến cô bé day dứt. Ngay từ khi còn nhỏ, Jane đã tự hứa rằng một ngày nào đó, bà sẽ sống giữa những nơi như thế và tìm cách làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn.
Jane lớn lên là một cô gái mạnh mẽ, dũng cảm và thông minh. Thuở nhỏ, bà từng cùng anh kế lén đi khám phá các hang động vào ban đêm, thậm chí có lần còn dùng dây thả anh xuống vách đá để quan sát tổ cú. Jane ham đọc sách, say mê tri thức từ thư viện của cha mình – cũng là thư viện duy nhất của thị trấn. Trong thời kỳ mà phụ nữ hiếm khi được học cao, cha Jane tin rằng phụ nữ cần được giáo dục. Nhờ vậy, bà theo học tại Rockford Female Seminary và tốt nghiệp với thành tích xuất sắc.
Tuy nhiên, khi việc học kết thúc, Jane lại rơi vào khủng hoảng. Bà không biết mình nên làm gì tiếp theo, và nỗi mất mát càng lớn hơn khi cha bà qua đời. Jane cảm thấy lạc lối. Vài năm sau, bà cùng bạn bè đi du lịch châu Âu. Chuyến đi tưởng như chỉ toàn những buổi xem kịch, nghe nhạc và tham quan cảnh đẹp, nhưng ở London, Jane chứng kiến một cảnh tượng ám ảnh: những người nghèo mặc quần áo rách rưới, chìa tay xin mua lại những rau củ quả đã hỏng, thứ mà người bán hàng không bán được ở chợ. Đó là tất cả những gì họ có thể mua để sống qua ngày. Câu hỏi “Mình có thể làm gì để giúp họ?” cứ bám lấy Jane mãi.
Sau khi trở về, Jane quay lại London để tìm hiểu về Toynbee Hall, một mô hình hoàn toàn mới trong việc giúp người nghèo. Ở đây, người giàu và người nghèo sống cùng nhau trong một cộng đồng, học hỏi lẫn nhau. Thay vì chỉ cho thức ăn, họ dạy nhau kỹ năng sống, nghề nghiệp và kiến thức để tự vươn lên. Những người làm việc tại đó không trở về nhà riêng mỗi tối, mà ở lại sống cùng khu phố nghèo. Đây chính là “nhà định cư” đầu tiên. Jane nhận ra đây chính là con đường mình tìm kiếm.
Trở về Mỹ, Jane kể kế hoạch này cho người bạn thân Ellen Gates Starr, và cả hai quyết tâm xây dựng một “nhà định cư” tại Chicago. Thành phố lúc đó có hơn một triệu dân, phần lớn là người nhập cư, không biết tiếng Anh và khó tìm việc làm. Bên cạnh những khu phố hào nhoáng là những khu ổ chuột ngập rác, nhà cửa tạm bợ, không nước sạch, trẻ em lang thang và bệnh tật lan tràn.
Jane tìm được một ngôi nhà lớn, trần cao, lò sưởi bằng đá cẩm thạch, nhưng nằm giữa khu phố tệ nhất. Ngôi nhà từng thuộc về Charles J. Hull, và sau đó được để lại cho người họ hàng giàu có là Helen Culver. Ban đầu Jane thuê nhà, nhưng khi biết kế hoạch của bà, Helen đã tặng hẳn ngôi nhà. Để cảm ơn, Jane đặt tên nơi này là Hull House.
Jane chuyển vào Hull House ngày 18 tháng 9 năm 1889. Đêm đầu tiên, vì quá bận rộn và háo hức, bà quên khóa cửa. Không có chuyện xấu gì xảy ra, và từ đó Jane quyết định luôn để cửa mở để mọi người biết rằng họ có thể đến bất cứ lúc nào. Người nghèo, người thất nghiệp, người không có giày dép hay thức ăn dần tìm đến Hull House.
Cuộc sống ở đây không phải lúc nào cũng yên bình. Có lần trẻ con ném đá vỡ cửa sổ, Jane không giận mà coi đó là dấu hiệu rằng bọn trẻ cần có chỗ vui chơi. Khi phát hiện một người đàn ông đột nhập để ăn trộm, Jane không làm lớn chuyện, thậm chí còn mời ông ta ra cửa cho an toàn. Khi người đó quay lại lần nữa, bà hỏi lý do và biết ông thất nghiệp, không tiền. Jane bảo ông quay lại ngày hôm sau và cho ông một công việc.
Jane dùng tiền riêng để duy trì Hull House và kêu gọi sự đóng góp từ những người giàu khác, nhưng bà từ chối nhận lương. Mọi món quà được tặng, bà đều đem cho người khác, đến mức bạn bè phải đùa rằng tặng đồ có khắc tên Jane để bà không thể cho đi – nhưng bà vẫn cho.
Hễ thấy vấn đề gì trong cộng đồng, Jane tìm cách giải quyết. Không có nước sạch khiến người dân không thể tắm rửa, bệnh tật lan tràn, bà xây nhà tắm công cộng. Khi thấy trẻ em không có chỗ chơi, bà thuyết phục một người giàu hiến đất làm sân chơi – sân chơi công cộng đầu tiên của Chicago. Trẻ nhỏ ở nhà một mình vì cha mẹ làm việc quá nhiều giờ? Jane mở lớp mẫu giáo buổi sáng, câu lạc bộ sau giờ học và lớp học cho trẻ lớn phải đi làm ban ngày.
Jane không làm việc một mình. Ellen Gates Starr và nhiều người tài giỏi, tốt bụng khác đã đến sống và làm việc tại Hull House. Họ dạy văn học, nghệ thuật, tiếng Anh, toán, khoa học, nấu ăn. Hull House từ một ngôi nhà dần mở rộng thành nhiều tòa nhà. Đến năm 1907, nơi đây đã có mười ba tòa nhà, bao gồm phòng tập thể dục, quán cà phê, nhà hát, trường âm nhạc, bếp cộng đồng và phòng triển lãm nghệ thuật. Đầu những năm 1920, mỗi tuần có hơn chín nghìn người đến Hull House.
Câu chuyện khép lại bằng việc khẳng định rằng Hull House không chỉ giúp đỡ người nghèo mà còn biến một khu phố tồi tệ thành một cộng đồng gắn kết và vững mạnh. Di sản của Jane Addams vẫn còn sống mãi: ngày nay, các trung tâm cộng đồng trên khắp nước Mỹ đều ít nhiều chịu ảnh hưởng từ mô hình mà bà khởi xướng. Ước mơ thời thơ ấu của Jane – giúp sửa chữa thế giới – cuối cùng đã trở thành hiện thực.
Dưới đây là bản gốc tiếng Anh được thể hiện bởi giọng đọc của Kiernan Shipka.
Gợi ý tương tác sau khi đọc
Sau khi đọc xong câu chuyện, phụ huynh có thể cùng con trò chuyện và làm một vài hoạt động đơn giản để giúp con nhớ nội dung và hiểu ý nghĩa sâu hơn. Hãy hỏi con: *Vì sao Jane Addams lại chọn sống ở khu phố nghèo dù bà có thể sống ở nơi tốt hơn?* hoặc *Hull House đã giúp những người xung quanh như thế nào?* Cha mẹ cũng có thể cùng con vẽ lại ngôi nhà Hull House và kể tên những việc tốt diễn ra trong đó. Ngoài ra, hãy khuyến khích con nghĩ xem: *Nếu con sống gần Hull House, con sẽ muốn làm gì để giúp mọi người?* Những câu hỏi và hoạt động này giúp trẻ ghi nhớ câu chuyện, đồng thời học được bài học về lòng nhân ái, sự sẻ chia và trách nhiệm với cộng đồng.